Het Leven lijkt vaak niet logisch

hermien vos articles

Jarenlang heb ik een blog in het Engels geschreven. Het was geen grote blog, maar wel een met een lange adem en een trouwe groep volgers, de meesten Engelstalig. Pretty cool!

Drie jaar geleden ben ik gestopt met schrijven. Ik zat in een inspiratiedalletje, want dat kan de beste overkomen. Maar toen mijn vader onverwacht ziek werd en een half jaar later overleed, werd het dalletje een vallei. Ik was altijd heel open geweest over mijn reis, dat was het thema van mijn blog, maar hier kon ik niet over schrijven. Mijn rouw was te intiem. Het stond zo dicht bij mij dat ik er geen woorden voor had. En toen ze wel kwamen, was de afstand tussen de laatste blog en de plek waar ik mij toen bevond te groot. Ik had geen idee hoe ik dat moest overbruggen.

Een tijdje terug kreeg ik weer de schrijfkriebels, en waar ik eerst heel zeker wist dat de blog in het Engels moest zijn, wist ik nu heel duidelijk dat het deze keer (ook) in het Nederlands moest. Dat was nieuw, want ondanks de vele verzoeken die ik kreeg om toch ook in het Nederlands te schrijven, heb ik dat nooit serieus overwogen. 

Toen ik begon met schrijven in het Engels had ik geen idee waarom het in het Engels moest, ik wist alleen dat het zo was. Achteraf is het heel logisch. Ik ben opgegroeid in een streng christelijk nest. Toen ik eind twintig was, zat ik ernstig met mijzelf in de knoop. Het lukte mij niet om alles wat ik geleerd had over mijzelf en de wereld te verenigen met alles wat ik geleerd had in de kerk. Een klassiek geval van kortsluiting. Pas op het moment dat ik alles losgelaten had wat ik dacht te weten over God, mijzelf en de wereld, ontknoopte de knoop zichzelf. Het loslaten van de taal waarin ik had leren denken was een volgende stap in het proces. Schrijven in het Engels heeft mij geholpen om op een manier op mijzelf te reflecteren die niet ingegeven was door onbewuste, aangeleerde taalpatronen. Door in het Engels te schrijven mocht er een nieuwe ik naar boven komen, een ik die niet gehinderd werd door de taal waarin ik zo sterk gesocialiseerd was. Woorden die in het Nederlands een lading hadden, bleken die in het Engels niet te hebben voor mij. Ik kon vrijelijk onderzoeken wie ik was zonder die socialisatie, zonder interne criticus. Ik ontdekte een ondergesneeuwde spiritualiteit; één die altijd aanwezig was geweest, die ik mij kon herinneren, maar waar geen plaats voor was en die ik weg gestopt had. Nu die er weer mocht zijn, kwam deze tot bloei. Het is inmiddels twintig jaar na de existentiële knoop en meer dan tien jaar na de taalbreuk. Tijd voor iets anders.

Deze afgelopen weken heb ik zitten zweten op een stuk in het Nederlands. Het wilde niet. Niet! Ik worstelde met de vorm en de taal. Waar de Engelse zinnen het papier op wilden huppelen, hand in hand, struikelden de Nederlandse woorden over zichzelf. Het was stuntelig, en frustrerend. En hilarisch. Vooral dat. Ik maakte mijn moedertaal uit voor alles dat lelijk is. Tot ik mij de vraag stelde die ik mijzelf vaak stel: What is it in me that blocks Life from flowing? Wat is het in mij waardoor het Leven niet kan stromen? In plaats van te zoeken naar antwoorden buiten mijzelf, naar oorzaken waar ik geen invloed op heb, dwingt deze vraag mij telkens weer te zoeken naar antwoorden in mijzelf, naar die dingen die ik wel kan beïnvloeden.

Mijn man noemde gebrek aan oefening in het schrijven in het Nederlands als reden. Het leek logisch, maar het raakte niet. Toen ik naar binnen ging, voelde ik weerstand tegen schrijven in het Nederlands. Dit verbaasde mij, maar het was raak! Ik wilde niet. Iets in mij was heel duidelijk dat ik in mijn moerstaal moest schrijven, maar leuk vond ik het niet. Inspiratie volgen is niet altijd doen wat je het leukst vindt, vaak betekent het dat je iets moet doen waar je bang voor bent. Inzicht! Ineens ging ik van schelden op mijn taal, de schuld geven aan iets dat buiten mij ligt, naar medeleven met mijzelf en nieuwsgierigheid naar de oorzaak van de angst. Hoe kan een mens bang zijn om te schrijven in haar moedertaal? Het was de angst om vaag te klinken. Het Engels is een stuk conceptueler en abstracter. Spiritualiteit zit meer in de taal verwoven en het lexicon is uitgebreider. Deze combinatie maakt dat dingen die in het Engels makkelijk lopen, in het Nederlands krom, stuntelig én vaag klinken. En waar sommigen dan maar het Engelse woord in een Nederlandse zin te gebruiken, krijg ik instant kromme tenen en moet ik onwillekeurig altijd denken aan het gezegde met de klok en de klepel. Hoewel mijn angst voor vaagtaal een legitiem argument was, zocht ik stiekem toch weer buiten mijzelf. Terug naar mijzelf. Wat in mij is bang om vaag te klinken? En met die vraag raakte ik de goudader die ik zocht. 

In het Nederlands leefde nog altijd het deel van mij dat bang is voor de Criticus, het meisje dat bang is niet geaccepteerd te worden, het meisje dat zichzelf liever verstopt in de massa dan gezien te worden. Het meisje dat bang is om verlaten te worden. Dat meisje stelde zicht niet aan; ze heeft genoeg bewijs verzameld om haar zaak te winnen. Maar wat dit meisje blijkbaar nog niet wist, wat schijnbaar verloren was gegaan in de vertaling van Engels naar Nederlands, is dat de oorzaak van haar stress al weg is. Ik ben al door het vuur gegaan, ik heb de angst om gezien te worden al in de ogen gekeken, het verdriet dat ik als baby verlaten ben al gevoeld. De angst die dit meisje voelde was niets meer dan de ruïne van een mentaal bouwsel, een overbodig geworden taalconstruct dat stamde uit een voorbije tijd. Dit inzicht brak de dam. En als een wilde voorjaarsbeek stortte het Leven zich naar beneden, met zich meesleurend alles dat verouderd was en dood, ruimte makend voor nieuwe ideeën en vormen. Zoals een artikel in het Nederlands, dat net zo makkelijk blijkt te stromen als Engels, als de blokkade eenmaal weg is. 

Een blog in het Nederlands. Tjonge! Wie had dat ooit gedacht? Ik zeker niet! Tijd voor een schouderklopje. Niet omdat dit zo groots en bijzonder is, maar omdat ik een volgende stap heb gezet, en ik trots ben op mijzelf. Tijd om mijn leven te vieren voordat ik de volgende stap zet. Wat die ook mag zijn, want ik heb nog geen idee hoe ik dit verder ga vorm geven. Dat komt wel, een blogartikel per keer. Als je nieuwsgierig bent geworden naar die Engelse artikelen, daar heb ik een hele bibliotheek van, hieronder vind je er drie.

I AM victor

On creativity

Meet Ieniemienie

Image: detail of an art journal entry